Merak: İklim Kaygısının Dar Geçidi

Bir buzul karotunu ilk gördüğümde aklıma gelen oldukça şaşırtıcıydı: Bu bir arşiv. Binlerce yıllık havanın, külün, isin sıkıştığı, katman katman hafızası olan bir nesne. İklim tarihi böyle çalışıyor; geçmişi okuyunca şimdinin ne kadar tuhaf bir hız içinde olduğunu anlıyorsunuz. Geçmişteki iklim geçişleri yüzyıllara, binlerce yıla yayılırdı. Şimdi aynı mesafeyi onlarca yıla sığdırıyoruz. Ve bu fark, salt bilimsel bir veri olmanın ötesinde, bir his olarak da yerleşiyor içinize.

Bu beni hem mesleki hem kişisel olarak belirli bir yerde tutuyor. Ekolojik kriz söz konusu olduğunda kolayca iki uç arasında sallanıyoruz: ya her şeyi biliyor gibi yapıp çözüm üretmeye koşuyoruz ya da büyüklük karşısında felç oluyoruz. Merak ise tam ortada, o ikisinin arasındaki dar geçitte duruyor. Ne kaçmak ne de teslim olmak. Sadece bakmaya devam etmek.

Merak beni şunu sormaya itiyor: Bu nasıl işliyor? Neyi kaçırıyorum? Hangi soru henüz sorulmadı? Bu sorular rahatsız edici, ama aynı zamanda harekete geçirici. Kaygıyı hapsedilmişlikten çıkarıyor; "her şey mahvoldu" cümlesinin kapattığı kapıyı aralıyor.

İklim tarihi bize kesin cevaplar vermiyor. Ama karmaşıklıkla oturmayı, sistemin içindeki örüntüleri okumayı öğretiyor. Ve belki en önemlisi: krizin büyüklüğü karşısında donup kalmak yerine, aktif bir bağ kurmayı mümkün kılıyor. Çözüm merakın içinde saklı olmayabilir. Ama doğru soruya giden yol oradan geçiyor.

Kaynakça

• Jouzel, J. ve ark. (2007). Orbital and Millennial Antarctic Climate Variability over the Past 800,000 Years. Science, 317(5839).

• Steffen, W. ve ark. (2018). Trajectories of the Earth System in the Anthropocene. PNAS, 115(33).

• Kolbert, E. (2014). The Sixth Extinction: An Unnatural History. Henry Holt and Co.

• Kimmerer, R. W. (2013). Braiding Sweetgrass. Milkweed Editions.

Görsel: NASA Goddard. (2015). Grönland’ın 3 boyutlu olarak haritalanan buz katmanları. NASA Scientific Visualization Studio.

Berhan Bağdu

Hacettepe Üniversitesi Tarih Bölümü öğrencisiyim. Akademik ilgi alanlarım arasında çevre tarihi, tıp tarihi ve dijital tarih yer alıyor. ODTÜ, Bilkent ve Bilgi gibi üniversitelerde düzenlenen çeşitli kongre ve sempozyumlarda akademik bildiriler sundum. Zamansız Konuşmalar adlı yayın serisinin yapımcılığını ve sunuculuğunu üstlenerek sosyal ve beşerî bilimler alanındaki güncel tartışmaları dijital mecralara taşıyorum. Özellikle teknolojinin toplumsal ve tarihsel inşası üzerine yoğunlaşan çalışmalarımla, dijitalleşme ve yapay zekâ gibi güncel olguları tarihsel bir perspektifle ele alıyorum. Akademik çalışmalarımın yanı sıra İklim Öncüleri  bünyesinde iklim savunuculuğu faaliyetleri yürütüyor ve Habitat Derneği çatısı altında gençlik odaklı kapasite geliştirme projelerinde eğitmen olarak yer alıyorum. Disiplinlerarası bir yaklaşımla teknoloji, çevre, doğa ve toplum ilişkisi üzerine araştırmalarımı sürdürüyorum.